Autor: 

Gdy dwadzieścia lat temu przyjechałem po raz pierwszy do Beskidu Niskiego nie sądziłem, że kiedyś stanie się dla mnie tak wyjątkowym miejscem. W kolejnych latach Beskid Niski zdążył być tłem dla pieszych rajdów, rowerowych wypraw i miejscem nauki biegania na nartach. Był celem kilkudniowych ucieczek z dziewczyną, później z żoną - także okazją do oświadczyn i krótkiej podróży poślubnej. Pędzony tym niekończącym się sentymentem wiosną ponownie zajrzałem w bliskie mi, niskie progi. Były odwiedziny u starych znajomych, modlitwa przy krzyżu w Bielicznej, w Nieznajowej w duszy rozmowa z tymi co odeszli i trochę porządku we własnych myślach.

Zacząłem trasę w miejscu niezwykłym - w Miasteczku Galicyjskim w Nowym Sączu. To część Sądeckiego Parku Etnograficznego, będącego oddziałem Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Miasteczko tworzy kilkanaście różniących się funkcją budynków, powstałych w wyniku rekonstrukcji budowli z miejscowości dawnej Galicji. Razem tworzą kompletną imitację galicyjskiego rynku z XIX wieku.

Autor: 
Miasteczko Galicyjskie. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Miasteczko Galicyjskie. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Z okna w ratuszowym hotelu miałem widok na jeszcze jedną część nowosądeckiego parku etnograficznego - tzw. sektor kolonistów józefińskich kiedyś zamieszkującymi Galicję, zwanych także Niemcami Galicyjskimi. Obok niego wiedzie droga łącząca Miasteczko Galicyjskie z głównym terenem skansenu w Nowym Sączu, wartym poświęcenia mu czasu chociażby ze względu na piękną drewnianą cerkiew Św. Dymitra, przeniesioną tutaj z wysiedlonej wsi Czarne.

Autor: 
Cerkiew ze wsi Czarne - skansen w Nowym Sączu. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Cerkiew ze wsi Czarne - skansen w Nowym Sączu. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Dzięki wybraniu Nowego Sącza na start i metę mojej krótkiej wycieczki rowerem po Beskidzie Niskim, mogłem w końcu zobaczyć mniej popularne cerkwie, z którymi wcześniej nie było mi po drodze - w Królowej Górnej, Boguszy i Binczarowej. To przy nich znowu poczułem wyjątkowy nastrój Łemkowszczyzny, jedynej takiej krainy we współczesnej Polsce. Jedynej z taką historią, szczęśliwie wciąż nierozmytą przez agresywny, współczesny świat. Łemkowszczyzny, wciąż po cichu snującej swój smutek po pustych dolinach Beskidu Niskiego.

Autor: 
Wnętrze cerkwi w Czyrnej. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Wnętrze cerkwi w Czyrnej. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Najpiękniejszą dla mnie zawsze będzie maleńka, greckokatolicka cerkiew św. Michała Archanioła w dawnej wsi Bieliczna. Cerkiew jako jedyna ocalała z liczącej kiedyś ponad 30 domów łemkowskiej wspólnoty, dzisiaj stoi w zupełnie pustej dolinie. Wyremontowana w latach 80-tych przez miejscowego proboszcza, dziś zadbana, jest coraz chętniej odwiedzana przez wędrujących po Beskidzie Niskim turystów i stanowi jedno z bardzo wyjątkowych miejsc w polskich górach. Atmosferę pamięci o dawnych mieszkańcach Bielicznej podkreśla znajdujący się tuż obok dawny łemkowski cmentarz. I żeliwny krzyż, stojący kilkaset metrów dalej na północnym zboczu Bielicznej. Sam, jeden, na środku pola - ostatni, niemy świadek łemkowskiej historii.

Autor: 
Cerkiew w Bielicznej nocą. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Cerkiew w Bielicznej nocą. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Późna pora o której dotarłem do Bielicznej wzięła się z wcześniejszej, przedłużonej wizyty w Domu na Łąkach - przyjaznym gospodarstwie agroturystycznym w sąsiednich Izbach. Prowadzący Dom na Łąkach Agnieszka i Andrzej są jednymi z pomysłodawców powstania stowarzyszenia Towarzystwo z Beskidu Niskiego. Stowarzyszenie skupia dzisiaj dziewięć gospodarstw agroturystycznych - z Wysowej-Zdroju, z Izb, z Ropek, Gładyszowa, Nowicy i Banicy - których łączy chęć prowadzenia turystycznego biznesu w odpowiedzialny sposób, z zachowaniem tradycji regionu, podkreśleniem jego historii i dorobku, oraz co bardzo rzuca się w oczy - w klimacie slow food.

Autor: 
Dom na Łąkach - wolny od pośpiechu i owczego pędu. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Dom na Łąkach - wolny od pośpiechu i owczego pędu. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Malutka, wręcz skromna, cerkiew w Bielicznej nie może równać się pięknem z najcenniejszymi, drewnianymi cerkwiami Beskidu Niskiego, z których aż cztery zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO - w Brunarach Wyżnych, w Owczarach, w Sękowej i uważana przez wielu za najpiękniejszą - cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu. Na przykładzie cerkwi w Kwiatoniu widać, jak wyraziste proporcje cerkwi mają symbolizować wszechświat: prezbiterium jako miejsce Boga, nawę - środkową część świątyni - jako miejsce ludu oraz babiniec - dla grzeszników i kobiet "nieczystych". Prostym schematem jednak nie sposób opisać wszystkich łemkowskich cerkwi - każda część Łemkowszczyzny ma swój typ, różniąc się w wyglądzie zewnętrznym głównym zarysem cerkwi, kształtem dachu, hełmu, czy kopuły.

Autor: 
Cerkiew w Kwiatoniu w Beskidzie Niskim. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj
Cerkiew w Kwiatoniu w Beskidzie Niskim. Fot. Szymon Nitka - Znajkraj

Tegoroczna podróż po Beskidzie Niskim była chyba pierwszą w mojej rowerowej karierze, której nie udało mi się planowo dokończyć. Ulewa okazała się silniejsza ode mnie - przemoczony zostawiłem rower pod opieką serdecznych sióstr felicjanek z Grybowa i najbliższym PKS-em pojechałem do Nowego Sącza po samochód, tym samym rezygnując z fragmentu trasy na której miałem jeszcze zobaczyć kilka drewnianych kościołów Małopolski. Dzięki temu jest po co wracać! :-)

Zapraszam po wszystkie moje wrażenia z Beskidu Niskiego na nasze strony.

Zachęcam też do śledzenia nas na Facebooku i na Instagramie - mamy już ponad 30 tysięcy obserwatorów! :-)

Szymon Nitka
Znajkraj


Partnerami Znajkraj są Fjord Nansen, Yeti, Globtrek i Twoja Karta Podróże.

Wczytuję...
Wczytuję...

Czy wiesz, że...

W portalu Góry i Ludzie również Ty możesz zostać autorem artykułów, które przeczytają tysiące Internautów! Już dziś zarejestruj się i zacznij bezpłatnie dodawać swoje treści. To doskonała reklama dla Ciebie i Twoich górskich dokonań. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Dodaj własny artykuł

Już dziś zarejestruj się i dodawaj własne artykuły dla tysięcy czytelników portalu!

Chcę zostać autorem!

Newsletter

Bądź na bieżąco! Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj raz w tygodniu listę najnowszych artykułów i newsów.

Wczytuję...